انواع گازهای موجود در چاه

گازهایی كه عمدتاً در چاه ها یافت می شوند بر 5 نوع می باشند:...

 

گازهايي كه عمدتاً در چاه ها يافت مي شوند بر 5 نوع مي باشند:

 

1-NH3 يا آمونياك : این گاز از هوا سبک تر، بی رنگ و بوی آن تند و زننده و در صورت اختلات با هوا و گرم شدن و همچنین با تحت فشار قرار گرفتن قابلیت انفجار دارد . خنثی سازی آن با آب پودری صورت می گیرد این گاز باعث تحریکات چشم، بیتنی و مجاری تنفسی انسان می گردد و بی هوش کننده و سرفه آور است حتی در سطح پوست تولید سوختگی می کند وجود 1 الی 5% درصد این گاز به مدت 1 ساعت تولید مرگ می کند .
شخصی که دچار مسمومیت با این گاز شده باشد عرق شدید می کند که باید به هوای آزاد منتقل شود و چشم و پوست و محل های آلوده را با آب زیاد شستشو داد همچنین هرگونه لباس آلوده را از تن وی خارج نمود .
 از تجزيه و تخمير محصولات انساني يا حيواني و بعضي مواد بوجود مي آيد. وجود اين گاز درون چاه باعث كمبود شديد اكسيژن و مشكل تنفسي نيز مي شود. اين گاز در جاهايي كه براي دفع فضولات انساني حفر شده بوجود مي آيد.

2-   هيدروژن سولفوره: این گازها در اثر سوختن ناقص موادی مانند مو و پشم و گوشت و موادی که دارای گوگرد می باشند بوجود می آید . بوی این گاز شبیه بوی تخم مرغ گندیده می باشد . مقدار خیلی کم این گاز را می توان با حس بویایی تشخیص داد در جاهایی که تدریجاً استشمام شود حس بویایی را فلج می کند .
1 % این گاز شدیداً خطرناک است و تا 2% این گاز را می توان تشخیص داد در جایی که مقدار گاز در چاه زیاد باشد تخلیه گاز باید با وسایل ضد جرقه انجام گیرد . اگر گاز در محیط سر بسته ای از داخل چاه نشت کند امکان مسمومیت وجود دارد . شخصی را که برای مدتی از این گاز تنفس کرده باید به هوای آزاد انتقال داد و در صورت عدم تنفس اقدام به دادن تنفس مصنوعی و اکسیژن نموده و مصدوم را به بیمارستان منتقل نمود . چاهايي كه گوگرد و يا آب گوگرد دارد قابليت انفجار آن شديد مي باشد و تنفس آن باعث تحريك شديد دستگاه تنفسي شده و تنفس را سريع مي كند و گاز بيشتر تنفس مي شود كه بسيار سمي است و باعث مرگ مي گردد. اين گاز از تجزيه و تخمير مواد شيميايي بوجود مي آيد .

3-   CH4  يا گاز متان : اين گاز نيز بي بو و بي رنگ است و قابليت انفجار شديد دارد و باعث كمبود اكسيژن در محيط   مي شود. اين گاز حاصل تجزيه و تخمير در اثر فعل و انفعالات ميكرو ارگانيزم هاي موجود در محيط زيست مقدار کمی از آن در آب حل می شود .
مخلوط این گاز با هوا و اکسیژن و با گاز کلر قابل انفجار است ، سمی است و استنشاق آن به مدت طولانی جای اکسیژن را در دستگاه تنفسی اشغال و تولید خفگی می نماید . باید مصدوم به هوای آزاد منتقل کرد و در صورت لزوم اقدام به تنفس مصنوعی نمود . 
4-   گاز كربنيك : گازی بی بو، بی رنگ، غیر قابل اشتعال سنگینتر از هوا و محلول در آب است ، این گاز می تواند سرعت و حجم تنفس را 50% بالا ببرد وجود 3% آن سرعت و حجم تنفس را 2 برابر می نماید و مقدار 10% آن کمتر از چند دقیقه تولید مرگ می نماید عمده ترین خطر این گاز بالا بردن سرعت تنفس است .
 

5-   گاز منوكسيد كربن : گازي بي بو و بي رنگ و بي طعم است كه در اثر سوختن ناقص مواد حاصل مي شود كه هموگلوبين خون 200 بار ميل تركيبي بيشتري نسبت به اكسيژن با اين گاز دارد و در صورت تشخيص جايگزين اكسيژن در بدن شده و موجب مرگ بدون درد انسانها مي گردد.

 

چه عواملي باعث گاز دار شدن يك چاه مي شود؟

     

1- حرارت و رطوبت قبلي چاه  2- فاسد شدن اجساد حيوانات  3- سوزاندن چوب در ابتداي چاه و سقوط زغال باقيمانده به انتهاي چاه  4- بعضي از چاه ها داراي خاكي مي باشند كه توليد (دم) يا گاز سمي مي كند.  5- چاههاي فاضلاب به طور قطع داراي گاز سمي سولفور ئيدروژن و آمونياك مي باشند.

 

 

چگونگي شناسايي چاههايي كه داراي گاز مي باشند:

1- مطمئن ترين وسيله براي چاه هايي كه از گاز دار بودن آن اطمينان نداريم استفاده از دستگاه گاز سنج مي باشد.

2- روشن كردن چراغ بادي (فانوس) و فرستادن آن به عمق چاه كه در صورت گاز دار بودن چراغ خاموش مي شود. البته اين روش 100% نيست.

3- در صورت استفاده از نور منعكس شده خورشيد توسط آينه، نور به محدوده اي يا انتها شبيه به لكه ابر برخورد كرده و عبور نمي كند.

4- چاه داراي بوي زننده اي مانند سير يا گوگرد مي باشد.

5- با توجه به اينكه بعضي از چاه ها در وسط چاه داراي يك محدوده گاز دار مي باشد زنده بودن مصدوم در انتهاي چاه دليل محكمي براي سالم بودن هواي چاه نمي تواند باشد.

6- در مواقعي كه چاه در گلوگاه داراي گاز مي باشد و امدادگري بدون ماسك داخل شده به محض تغيير حالت مي بايست سريعاً او را از چاه بالا كشيده و با وسايل ايمني از جمله ماسك مجهز نمود.

7- بياد داشته باشيد كه براي يك عمليات مطمئن رعايت كليه نكات ايمني ضروري است.

 

کمبود اکسیژن :
در بعضی از چاه ها ممکن است گازهای مسموم کننده وجود نداشته باشد اما بخارات ( دم ) و گازهای بی اثر جایگزین اکسیژن شده و درصد آن را پایین می آورد و شخص را دچار خفگی کامل یا ناقص می کند .